ચિદાકાશનો વાર્તાલાપ (૨૯ December ૨૦૨૫) — ૪

"બ્રહ્માનંદમ પરમ સુખદમ, કેવલમ જ્ઞાન મૂર્તિ, દ્વંદ્વાતીતમ ગગન સદૃશમ, તત્વમસ્યાદિ લક્ષ્યમ. એકમ નિત્યમ વિમલ મચલમ, સર્વદે સાક્ષી ભૂતમ, ભાવાતીતમ ત્રિગુણ રહિતમ, સદગુરુ તમ નમામિ, સદગુરુ તમ નમામિ, સદગુરુ તમ નમામિ."

એટલે બ્રહ્માનંદ જે છે, બ્રહ્મનો આનંદ છે. બ્રહ્મમાં રહેવાથી, બ્રહ્મપણામાં રહેવાથી, બ્રહ્મનું સ્વરૂપ જે છીએ આપણે, તેમાં રહેવાથી એવો આનંદ ઉપજે છે. "પરમ સુખદમ." આ બાકીનું બધું આપણને સુખ લાગે, પણ એ જે સુખ છે, કેવું લાગે? પરમ સુખ લાગે. આપણે ગદગદ થઈ ગયા હોય, અંદરથી પ્રસન્ન પ્રસન્ન હોય, અભૂતપૂર્વ એવી લાગણીઓ જાણે સંસારના કોઈ ભાવની અંદર, કોઈ અવસ્થામાં તમે ક્યારેય અનુભવતા જ નથી. એટલે બહુ અપૂર્વ હોય છે, વિશિષ્ટ હોય છે. "પરમ સુખદમ કેવલમ જ્ઞાનમ." જ્ઞાનને જ મૂર્તિ સ્વરૂપ બનાવી દેવાનું એમ કહે છે. "કેવલમ જ્ઞાન મૂર્તિ." કેવળ જ્ઞાન છે તે મૂર્તિ રૂપ. એટલે તમારે કોન્ક્રટાઈઝ કરવાનું છે એટલું બધું. "કેવલમ જ્ઞાન મૂર્તિ દ્વંદ્વાતીતમ." દ્વંદ્વથી હંમેશા અતીત છે. દ્વંદ્વ એનામાં હોતું જ નથી, બે પણું ના હોય એમ કીધું. દ્વિત્વ નથી.

"દ્વંદ્વાતીતમ ગગન સદૃશમ (આકાશ સમાન)" આ ગગન એટલે ચિદાકાશ. અહીંયા આગળ રેફરન્સ એનો છે. ચિદાકાશ કેવું છે? તો કે "ગગન સદૃશમ (આકાશ સમાન)" બિલકુલ નિર્મળ છે, બિલકુલ "ગગન સદ્રસમ તત્વમસ્યદિલક્ષમ." તત્વમસી જે છે એ લક્ષ. "તત્વમસિ, આદિ લક્ષ્ય, તત્વમ્ અસિ" આદિ લક્ષણ, લક્ષ જેના છે તેવા. એટલે કીધું ને ચાર જે મહાવાક્યો છે: "પ્રજ્ઞાનમ બ્રહ્મ," "અહમ બ્રહ્માસ્મિ," "તત્વમસી." એવી રીતના આ ચાર છે તે ચારે ચારના લક્ષવાળું, એમાં જે કંઈ કહેલું છે તેને સાકાર કરવા એ ભાવવાળું છે. તો એવું જે છે "તત્વ મસ્યાદિલક્ષમ એકમ નિત્યમ." એક જે છે નિત્ય. નિત્ય એટલે શું? આ શ્વાસ પછીનો શ્વાસ, પછીનો શ્વાસ, કન્ટીન્યુટી છે. એવું તમારે નિત્ય રહેવું જોઈએ. સવાર થોડી વખત આમ આમ કરી લીધું એટલે પૂરું થઈ ગયું એવી વાત નથી. સંસાર પૂરતું ઠીક છે, વ્યવહારની પૂરતું ઠીક છે, બાકી અધ્યાત્મ જેને ખરેખર કરવાનું છે એના માટે તો આવું માંગે.

"એકમ." એટલે કીધું કે "એકમ્ નિત્યમ્ વિમલમ્ અચલમ્." વિમલ છે, જેમાં કોઈ મળ રહેતો નથી અને અચળ છે. મળ નથી ને નિશ્ચળ છે એવો "વિમલ મચલ સર્વદે સાક્ષીભૂતમ." એ બધાની અંદર ઓતપ્રોત હોવાથી જે કંઈ છે ઘટનાક્રમ કે બધું, એ બધાનું એ સાક્ષી છે, જ્ઞાતા છે, દ્રષ્ટા છે, બધું જ છે. એવો જ તરત ભાવથી અતીત છે. એટલે શું કીધું? ભાવ અને અભાવથી અતીત બ્રહ્મ ભાવથી અતીત નથી, સંસાર ભાવથી અતીત છે. સમજાયું? એનામાં સંસાર હોતું નથી, પ્રપંચ હોતો નથી. પણ ભાવવાતીત તો આ ભાવ નથી. સંસાર ઉપર બી એને ભાવ કે અભાવ ના હોય તોય ભલે, ના હોય તોય ભલે. ગ્રહણ ત્યાગ એને હોય જ નહીં. "ભાવાતીતમ ત્રિગુણ રહિત." ત્રણ ગુણ: સત્વ, રજસ, તમસ. બરાબર? એનાથી જ ખેંચાણ, આ તે, રાગ, દ્વેષ બધું થાય. આપણે સમજાવ્યું છે ને? ત્રણ ગુણ, ત્રણ રોગ, ત્રણ દોષ. એનાથી ત્રિદોષથી ઉત્પન્ન થતા ત્રણ રોગો: વાત, કફ, બધું સમજાવી દીધું આપણે.

કશું બાકી નથી મેલ્યું. એટલે હવે તેનાથી "ત્રિગુણ રહિતમ સદગુરુ તમ નમઃ." સદગુરુ કોણ? ચિદાકાશ પરબ્રહ્મ પરમાત્મા પોતે છે તેને નમન કરું છું. આ વાત છે મૂળ તો ટોપ મોસ્ટ ઉપર.

પછી શું થાય કે આપણે જેમ કોઈ આપણે ઘેર સરપંચ સાહેબ આવ્યા હોય ને આપણે કહીએ કે, "આવો આવો રાષ્ટ્રપતિજી આવો. તમે તો આપણા ગામના રાષ્ટ્રપતિ કહેવાઓ." હું એમ કરીને તો પેલાને આપણે એટલું બહુમાન આપીએ છીએ. એનો અર્થ એ છે. તો અહીંયા ગાડે બી આપણે એક કોઈક આવ્યો હોય ને આપણે આવી રીતના ગુરુની આમ કે પ્રાર્થના કરી. વ્યક્તિ વિશેષ ભલે કોઈ હોય જ્ઞાની, પણ એનામાં ગુરુત્વ છે ને? એની પાછળ કોણ છે? એને જ તમે પ્રાર્થના કરો છો, નહીં કે વ્યક્તિ વ્યક્તિત્વને નહીં, એના ગુરુત્વને. જે ગુરુત્વ પાછળ છે શું? ચિદાકાશ. તો તમે તો એને એડ્રેસ કરો છો. બધું "સર્વદેવ નમસ્કારમ કેશવમ પ્રતિગચ્છ ત." એ ચિદાકાશમાં જાય છે. બધું જ જે કંઈ કરેલું તમારું એને પહોંચાડશો, તમને તરત બધું ફટાફટ કામ થશે. બરાબર? એટલે અહીંયા ઓલરેડી આપણને આવું જ્ઞાન આપેલું જ છે આટલા નાનાકડા જેને કહેવાય કે સ્તુતિની અંદર.

હવે મૂળ વાત બેસીને કરતો તો એક એવી રીતે, તો કે એક્સપેરિમેન્ટ નંબર વન. એમાં વ્યક્ત કે અવ્યક્ત સ્વરૂપમાં, વ્યક્ત કે અવ્યક્ત સ્વરૂપમાં ઉત્પત્તિ, મરણ, મોહ, ભેદન, દહન, છેદન હોતું નથી. આ છ વસ્તુઓ છે પ્રોસેસ. કોઈપણ વસ્તુ હોય ઉત્પન્ન થાય કે પછી એ મૃત્યુ પામે, એનો મોહ થાય, એનું ભેદન થાય, એનું દહન થાય કે એનું છેદન થાય. એવો આત્મા જે જાણે છે તે મુક્ત છે. "એવો આત્મા છું" એવું જે જાણે છે તે મુક્ત. એટલે શું કીધું? મારા વ્યક્ત સ્વરૂપમાં, આ વ્યક્ત સ્વરૂપ છે ને, મારા અવ્યક્ત સ્વરૂપની અંદર કોઈપણ જગ્યાએ ઉત્પત્તિ નથી. મતલબ મારો જન્મ નથી. શેની બર્થડે ઉજવ્યા કરો છો તમે બધા? ઉત્પત્તિ નથી. મરણ? મારું મૃત્યુ પણ થતું નથી. મોહ? આની અંદરે મોહ પણ થતો નથી. ભેદન થતું નથી, અંદર કશું ભોકાય એવું નથી. દહન થાય એવું નથી અને છેદન પણ થાય એવું નથી.

એવો આત્મા હું છું. એવું જે જાણે છે તે મુક્ત છે. બસ આ ભાવ પકડવાનો. એક અઠવાડિયું, દસ દિવસ, પંદર દિવસ, એક મહિનો. આમ તમે જુઓ કે શું થઈ રહ્યું છે. તમે ધીરે ધીરે ધીરે ધીરે આ બધામાંથી પાર ઉતરવા માંડશો. પણ ફોકસ આની પર જ હોવું જોઈએ. ચોવીસ કલાક રાત-દહાડો. એ વાત કીધી. સહેજ ભઈ પેલા કામકાજ કસામાંથી નવરા પડ્યા, બધું થયું, તરત પાછું આનું અનુસંધાનમાં લાગી જવાનું. એક સેકન્ડ વેસ્ટ નહીં કાઢવાની એમ. અને પછી ધીરે ધીરે આ વસ્તુ બેકગ્રાઉન્ડમાં આવી જશે કે તમે જાણો જ છો કેવી રીતે આત્માની અંદર હોતા નથી તે કે સાત પ્રભાવો છે: ઉત્પત્તિ, સ્થિતિ, લય. એ બધા સાત પ્રભાવો છે. પાંચ ભેદ છે. એ ત્રણ ગુણ છે, ત્રણ દોષ છે, પાંચ કોષ છે. આપણે આની વાત બધી કરેલી છે પહેલા. બરાબર? અંતઃકરણ એટલે કે મન, બુદ્ધિ, ચિત્ત અને અહંકાર.

બાહ્યકરણ એટલે પાંચ ઇન્દ્રિયો અને પાંચ કર્મેન્દ્રિયો; એટલે પાંચ જ્ઞાનેન્દ્રિયો, પાંચ કર્મેન્દ્રિયો, નામરૂપ, પાંચ ભૂતો (એટલે પાંચ તત્વો આવી ગયા), પંચમહાભૂતો, સાત ધાતુઓ (રક્ત, માસ, મેદ, અસ્થિ, મજ્જા), એ બધું દેશ, કાળ અને અવસ્થા. પછી લોકો. "લોકો" એટલે માણસો નહીં, "લોક" એટલે આ પૃથ્વીલોક, સ્વર્ગલોક, પાતાળલોક વાળા એ ત્રણ લોકો અને કર્મ. આ કશું હોતું નથી મારામાં. આ કશું છે નહીં એમ સમજવાનું. તત્વરૂપે જે હું છું, તેની અંદર આ કશું છે નહીં એમ. એસે એક્સપેરિમેન્ટ તમે કરી શકો લાંબો સમય સુધી.

એટલે શું? તો કે જડત્વ મનસા, વાચા, કર્મણા એનો ત્યાગ કરી નાખે, ચિદાકાશ બની જાય, એકદમ લચીલું/હલકું હોય. એથી શું થાય? તો કે આ ત્રણેય છે, એટલે આ બીજું, એ ત્રીજો એક્સપેરિમેન્ટ થાય. સંપૂર્ણ જડત્વનો ત્યાગ એ ત્રીજું.

પછી શાંત બેસો થોડોક સમય, પાંચ મિનિટ, સાત મિનિટ. બિલકુલ શાંત થઈ, કશું કંઈ વિચાર નહીં. કશું શાંતિનું અવતરણ થઈ જાય છે અંદર એકદમ. બસ, એવો અનુભવ કરો. આમ કરીને આમ શાંતિ આવે છે, આખા રોમ રોમમાં શાંતિ વ્યાપી જાય. પછી પાંચ મિનિટ પછી પ્રકાશ રોમ રોમમાં આવી રહ્યું છે, ને આ બધું અજવાળું, ગ્લોઈંગ બધું થઈ રહ્યું છે એવી રીતે. પછી શક્તિ, એક જાતનો પાવર આમ વીજળીની જેમ આમ અંદર આવશે. આખા એની અંદર એકદમ બધું તાકાત, તાઘાત આવી જાય. પછી જોવાનું જ્ઞાન. તો જ્ઞાનનું અવતરણ થઈ રહ્યું છે આમ કરીને. હવે જ્ઞાન ક્યાં? તો કે રોમ રોમમાં બધે જ્ઞાન વ્યાપેલું. અને છેલ્લે તો કે પૂર્ણ થાય. આ બધું જ આવી ગયું એટલે શું થઈ જાય? "હું પૂર્ણ છું, હું સંપૂર્ણ છું" એ ભાવ. બસ!

તો આવી રીતના પાંચ વસ્તુઓ લઈને તમાર ને પચીસ મિનિટનું એક ધ્યાન કરી અને ચિદાકાશ રૂપમાં જતા રહેવાનું સીધા. એટલું જ અદભુત થઈ શકે છે. આવું પણ ધ્યાન તમારે જાતે કરવાનું, હું કરાઈશ નહીં.

ચોથું: બધું પડતું મૂકો. ચિદાકાશ રૂપની અંદર સીધા નિરંતર રહેવાનું. બસ, આ એક જ અભ્યાસ, બીજો કોઈ અભ્યાસ નહીં. પહેલા સમજી જાવ કે ચિદાકાશ એટલે શું? તો કે કશું નહીં. ક્યાં ગળે છે? તો કે આ રહ્યું. આમ સ્પષ્ટતા હોવી જોઈએ. અંદર બહાર? તો કે એવું કંઈ છે નહીં. સૌથી મોટામાં મોટું? તો કે હા. સૌથી મહાન? તો કે હા. સૌથી પ્રચંડ? બધાને અંદર ઓતપ્રોત થઈ ગયેલું? તો કે હા. તો કે આ સોફામાં છે? તો કે હા. આ પેલી પિલરમાં છે? તો કે હા. પછી આના બોડીમાં છે? તો કે હા. પેલાની બોડીમાં? તો કે હા. એક જ તત્વ બધે વ્યાપેલું, જેમ આ પ્રકાશ બધે વ્યાપેલો છે કે નહીં? તેવી રીતના એવું ચિદાકાશ સ્વરૂપ. અને એ સ્વરૂપ મારું છે અથવા તો તે હું છું, તે હું છું, તે હું. બસ, ચિદાકાશ સ્વરૂપ એનું ધ્યાન કરવાનું. સ્વરૂપની જ વાત કરીએ છીએ એટલે. એટલે કીધું કે ગર્ભમાં આવવું અને કષાયો (ક્રોધ-માન-માયા-લોભ) એટલે જન્મ, જરા, રોગ અને મોત.

આ બધું જ કલ્પના છે. બસ, આટલું જ પકડવાનું ને બેસી રહેવાનું. "આ બધાથી મુક્ત છું, મારામાં આ બધું હોતું નથી, કોઈ અવસ્થાઓ મારામાં હોય નહીં." આત્માની અવસ્થા હોતી હશે? જીવની અવસ્થા છે, આત્માની અવસ્થા હોતી નથી. એટલે એમ કીધું, તો આ બધી કલ્પના છે. એટલે આ પાંચ એક્સપેરિમેન્ટ તમે કરી શકો છો.

હવે છઠ્ઠો એક્સપેરિમેન્ટ: આ એ બધું નથી કરવું, કશું નહીં. અગોચરી મુદ્રા કરીને બેસી. સહેલું છે ને. એને જ વૈષ્ણવી મુદ્રા પણ કહે છે, અગોચરી પણ કહે છે. બસ, આજ આમ બેસવાનું એક ટાઈમ. પછી બસ, આ બ્રહ્મ છે, આ લક્ષ્ય તમારું એટલું જ. એટલે અગોચર જે છે તે પ્રગટ થવા માંડશે. અને ભાવ એ જ કે બસ, "આ હું છું" એટલું રાખવાનું. નાકને દોડીએ નહીં, સીધું આટલું આમ ડોક સીધી રાખવાની. "ચીન પેરેલલ ટુ તો ગ્રાઉન્ડ." આમ કંઈ બહુ ઉપર જોવાનું એવું બધું નથી. સિમ્પલ આટલું જ. અને પછી આટલે લગભગ જોવ ને, બાર થી ચૌદ આંગળ. એટલે કેટલું થાય? આ જો, આ તમને આ સામે જે છે ને, તમારું હૃદય ચક્ર. હૃદય ચક્રની એક્ઝેક્ટ સામે આમ ઉપર લાવો. બહાર તમે જેટલું આમ એનાથી જોઈ શકો છો, બસ એને આંખોને ડીફોકસ કર, રિલેક્સ કરી દેવાને. બિલકુલ ઓલમોસ્ટ બંધ થઈ જાય ત્યાં સુધી.

વાંધો ને. બસ, અને પછી અહીં જોયા કરવાનું. પણ પાંચ મિનિટે શરૂ કરવાનું. પહેલા પાંચ મિનિટે નહીં થાય. પહેલા દાડે કરવુંય નહીં પાંચ મિનિટ. બરાબર? એક મિનિટ, દોઢ મિનિટ, બે મિનિટ. ટેબલ પર બેઠા બેઠા આ બધું વાંચતા વાંચતા થાકી ગયા, આમ કરીને બેસી જવાનું. એવી રીતના વચ્ચે વચ્ચે આવી રીતના ચિદાકાશમાં ગાયબ થઈ જવાનું.

એ પછી એક બીજું એ તમને શીખવાડ્યું: બ્રહ્મમુદ્રા છે. બ્રહ્મ મુદ્રાની અંદર શું કરવાનું? સીધા ટાર બેસવાનું. ખરો સીધી જેમ રાખી એ રીતે. આ ચાર આંગળીઓ છે, એને અંગૂઠો છે. અંગગુઠાને અહીં મૂકવાનો, આ ત્રીજી અને ચોથી આંગળીનું આ જે છે ને, ત્યાં આગળ. બરાબર? હવે આ ચાર આંગળીઓને ધીમે રહીને ઉપર બંધ કર, હલકેથી એને પછી અહીં મૂકવાનું. હવે દરેક આંગળીને સામે એક આંગળીને આ. બસ, આ રીતે બેસવાનું. આ બ્રહ્મ મુદ્રા છે. થોડી વાર કરો. આંખો બંધ કરી કરો. આ શું થાય છે અનુભવ? રો. ટોટલ ફોકસ નાભી પાસે જે સ્થિતિ કરી છે ત્યાં આગળ. બ્રહ્મ મુદ્રા. "બી અવેર ઓફ યોર બોડી." સમગ્ર દેહમાં શું થઈ રહ્યું છે અનુભવ કરો. હવે બોલો, "હું બ્રહ્મ છું." ચિદાકાશમાં પ્રવેશ કરો. જય જય સચ્ચિદાનંદ! જય સચ્ચિદાનંદ! બહાર આવો, બહાર આવો. જટ આમાંથી હવાય છે? આમાંથી બહાર આવો, હવાય છે?

અઘરું છે ને? ચિદાકાશમાં એક વખત રહેવાની ટેવ પડશે ને, પછી આ કશું બધું ઉઘરું લાગશે. પેલું સેલું લાગશે. એટલે તો એ જ બેસી રહેશો પછી. સિમ્પલ આ એક મુદ્રા કરીને બેસી જવાનું. બસ.

પેલા તમે અહીંયાથી કહેતા હતા ને 14 આંગળ. આ વખતે તમે હૃદયથી ગટલે બધું એમ જગ્યા. હૃદય નહીં, અહીંયા ના પીપા. અહીંયા તમામ ગણા. 12, 4, આ 14 આંગળ છે બાપ! 12 થી 14 આંગળ અહીંયા આગળ. તો તમારે આટલું બહુ થઈ ગયું. બે મૂકી, બહુ થઈ ગયું. હા, આટલું અહીંયા. પણ આ જે છે એ તો આપણે ઓલરેડી આપણા પેટ પર મૂકી જ દેવાનું. હાથ આરામથી મસ્ત શાંતિથી બેસી.

જવાનું કંઈ નહીં કરવાનું. પછી જાઓ, વંદના, જાઓ અંદર. અને છેલ્લે આમ બધું જુઓ તો એકનું એક જ છે, બરાબર? ચિદાકાશ એક જ છે. નિષ્ઠા, તમે હંમેશા એમ કહો કે "મને નિષ્ઠા છે", પણ હું "બ્રહ્મનિષ્ઠ છું" એમ અંદરથી હોવું જોઈએ. તમને એવો નિશ્ચય કરવાનો નથી તો કે "મને આવું રહેવું જોઈએ". હું "ચિદાકાશ રૂપ છું" એવો નિશ્ચય કરવાનો અંદર. એટલે એમ પ્રમાણે થાય. પૂર્ણ ચિદાકાશ કેવું છે? પૂર્ણ છે, વ્યાપક છે. એટલે આ ખૂણામાં છે, અહીંયાય છે ને બધે છે. પાણીની બાટલીમાંય છે, પાણીના એક એટમમાં છે. એનું એ જ ચિદાકાશ જો નિરાકાર છે, નિર્વિકાર છે. એમાં કોઈ આકાર નથી ને કશું નથી. બસ, આટલું કરીને આપણે શાંતિથી બેસવાનું.

એટલે તમે સાતમી, આઠમી, નવમી, ત્રણે ત્રણ બધું ભેગું કરીને આમ આરામથી બેસો. બસ, થઈ ગયું તમારું. બ્રહ્મ મુદ્રા કરવાથી પણ બ્રહ્મ પ્રગટ થશે તમારી અંદર. આ કરવાથી પણ થશે. આ બધું છેલ્લું છે. પછી આની અંદર તમે એક કલાક રહ્યા, બે કલાક રહ્યા. તમને અત્યારે હસવું આવે, અઘરું લાગે, ગમે તે લાગે, પણ એક વખત આમાં પડ્યા ને, તમે આગળ ઉપર એના પરિણામ જોશો. ધીરે ધીરે ધીરે ધીરે કરતા એ જે તો ક્યારે કલાક જતો રહ્યો, ખબર નહીં પડે તમને. તમને ખબર પડી કેટલો ટાઈમ થયો? થડમાં પાંચ છે. આમાં તો રેકોર્ડેડ છે, જોઈ લો કેટલો ટાઈમ તમે ધ્યાન કર્યું. ત્રણ કલાક સુધી રહી શકો આ સ્થિતિની અંદર આવી રીતના કરી. પણ પછી ઉઠીને થોડું જરા શરીરને આમ આમ કરવાની બધી જરા એ કરજો. ટેપિંગ કર. વધારે નહીં તો ત્રણ કસરત કરવાની. ત્રણ-ત્રણ વખત, ચાર-ચાર વખત, વધારે નહીં કરવાની.

હં? શું? ના ના, બલવાન યોગ્ય નહીં.

જુઓ, આ છે ને, આમ કરીને આમ ઉપર ખેંચો. આકાશને આમ ધક્કો મારવાનો અને આમ રબર પમ્પિંગ કરતા હોય ને, એવી રીતના આમ કરવાનું. ઉપર એવી રીતના ધણધણાટ કરતો ત્રણ વખત કરવા. વધારે નહીં કરવા.

પછી આને આવી રીતના આમ પકડવાનું. અહીંથી આમ નમવાનું, આ બાજુ નમવાનું, ફરી આમ, ફરી આમ ઊભા થઈને કરવાનું. હં? અને વચ્ચે ખભા જેટલું આપણા બે પગ પોળા હોવા જોઈએ. કેટલું અંતર? ખભા જેટલું. એટલે એક આ કરવાનું અને પછી ત્રીજાની અંદર શું કરવાનું? તો કે જુઓ, આ છે ને, આને આમ કરવાનું. આને આમ ધક્કો મારીએ છીએ, આને આમ ધક્કો મારીએ છીએ. આકાશ છે ને, એને ધક્કા મારવાના છે કે "તું આમ જા ને, તું આમ જા, તું આમ જા".

થઈ ગયું. હવે ચોથી વાત. તો ચોથી વાતમાં તો શું છે? એ તમારે ઊભા થઈને જરા સમજવું પડશે. બતાવો એમ કરી. આ રીતના આપણે આમ પકડી રાખ્યું હતું ને? બસ, હવે આમ કરવાનું છે. આ કીધું એ થઈ ગયું. પછી આ પાછળ થઈ ગયું. આવડી ગયું. સહેલું છે. હાથ અંગૂઠો રિલેક્સ રાખશો ને તમે, એટલું તમારે મળશે ને, જેટલો આમ અહીંમાં મડાડીને ટાઈટ રાખશો, અહીં કરીને એવું થશે ને, તો એ થોડું આગવું પડશે. પણ આ એટલે સુધી આમ રાખવાનું છે. એકદમ પહેલા દિવસે નહીં આવે. તમે શરૂઆત કરો ખાલી આમ. જુઓ, આ કાંઈ છે અત્યારે મારો હાથ. જુઓ, હવે આમ વાળો. બધી આંગળીઓ મળશે. પછી ધીરે ધીરે ધીરે ધીરે અંગૂઠો અંદર જવાનું ચાલુ થશે. પહેલા દિવસે ના જાય. આમ થોડુંક આમ રિલેક્સ ન રહેતું, થોડું અકડાઈ ગયેલું હોય ને? હા, તો પણ તમે પહેલા એટલે રાખો ને, પહેલી બીજી આંગળી પાસે રાખો. જુઓ આટલે, જુઓ અહીં રાખો.

હવે આમ કરીને આમ ફિટ કરી દો. થયું ને? ના ના, જુઓ હવે ધીમે ધીમે અંગૂઠો સહેજ અંદર જવા દો, સહેજ અંદર જવા દો, સહેજ અંદર વધારે જવા દો. તો એટલે ત્રીજા ચોથા અઠવાડિયે તો મરજ બરાબર અહીં પહોંચી જશે આ બધું. પણ બેસવું પડે. પહેલાનો ખ્યાલ નહીં. પહેલી વાર નહીં, તમને અનેક વાર હું કરાવીશ બધું. પહેલી વાર તો કંઈ નહીં. મિનિટ ગયા. હમ.